Osoby, które chcą skorzystać z wcześniejszej emerytury, musza zrezygnować z członkowstwa w drugim filarze i mogą zrezygnować z OFE. Decyzję w tej sprawie musza podjąć indywidualnie.
Osoba urodzona po 1948 roku, która spełni warunki do otrzymania wcześniejszej emerytury i przystąpiła wcześniej do OFE ma możliwość wystąpienia z OFE. Wraz z wnioskiem o wcześniejszą emeryturę musi złożyć oświadczenie, że wnosi o wykreślenie jej z rejestru członków OFE i przekazanie środków zgromadzonych w funduszu OFE do budżetu państwa. Podstawą prawną jest art. 46,50, 50a, 50e, 193 i 184 ustawy o emerytach i rentach z FUS, a także art. 88 Karty nauczyciela.
Większość osób będących członkami OFE otwartego funduszu emerytalnego zamierzających wystąpić o wcześniejszą emeryturę nie musi ubiegać się o unieważnienie umowy zawartej z towarzystwem emerytalnym. Wystarczy, gdy przy ubieganiu się o to świadczenie złoży wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na swoim rachunku w funduszu na dochody budżetu państwa.
Do 20 lutego 2007 r. bezwzględnym warunkiem uzyskania wcześniejszej emerytury przez osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r., było nieprzystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego. W przypadku posiadania członkostwa w OFE zawsze trzeba było ubiegać się o unieważnienie zawartej umowy. W latach 2005-2006 obowiązywała jednolita procedura występowania z wnioskami o unieważnienie umów o członkostwo w OFE złożonymi przez osoby ubiegające się o wcześniejszą emeryturę. Wystarczyło wówczas dostarczyć do właściwego towarzystwa emerytalnego zrzeszonego w Izbie Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych decyzję ZUS odmawiającą przyznania wcześniejszej emerytury wyłącznie z powodu przystąpienia do OFE wraz z pisemnym oświadczeniem o zawarciu umowy o członkostwo w OFE pod wpływem błędu. Procedura ta obecnie nie obowiązuje, choć oczywiście nie ma przeszkód, aby towarzystwa emerytalne stosowały ją w indywidualnych przypadkach.
Sposób wystąpienia z OFE
Ustawa nowelizująca ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych OFE oraz o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która weszła w życie 21 lutego 2007 r., znacznie ułatwiła występowanie z OFE osobom ubiegającym się o wcześniejszą emeryturę. Obecnie unieważnienie umowy z towarzystwem emerytalnym OFE nie jest bezwzględnym warunkiem nabycia wcześniejszych uprawnień emerytalnych przez osoby urodzone w latach 1949-1968. Jeśli w czasie ubiegania się o to świadczenie wnioskodawca nadal jest członkiem OFE, ma możliwość wnioskowania o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. W razie złożenia takiego wniosku, ZUS przyznaje emeryturę i wówczas umowa z otwartym funduszem emerytalnym staje się nieważna z mocy samego prawa, a ZUS wykreśla wpis o członkostwie w OFE z Centralnego Rejestru Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych i zawiadamia o tym wykreśleniu właściwy fundusz emerytalny.
Należy podkreślić, że nie trzeba wnioskować o wykreślenie z rejestru członków OFE i przekazanie środków do budżetu państwa na odrębnym formularzu. Wniosek taki składa się wypełniając formularz wniosku o emeryturę (ZUS Rp-1 - część V pkt 13).
PRZYKŁAD
WYSTĄPIENIE Z OFE W CELU UZYSKANIA EMERYTURY
Anna K. w listopadzie 2008 r. ukończy 53 lata. Ponieważ udowodniła 30 lat pracy nauczycielskiej, zamierza w przyszłości rozwiązać na swój wniosek stosunek pracy i wystąpić o wcześniejszą emeryturę na podstawie Karty Nauczyciela. Jednak w 1999 roku, po wejściu w życie reformy emerytalnej, przystąpiła do OFE. Chcąc uzyskać wcześniejszą emeryturę, nie będzie musiała indywidualnie ubiegać się o unieważnienie umowy z towarzystwem emerytalnym. We wniosku o emeryturę, który musi złożyć przed ukończeniem 60 lat, powinna zadeklarować wolę przekazania środków zgromadzonych w OFE do budżetu państwa.
Wnioskowanie o przekazanie środków
Możliwość wnioskowania o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa dotyczy występujących o następujące emerytury przewidziane w ustawie o emeryturach i rentach z FUS:
-
tzw. wcześniejszą emeryturę pracowniczą,
-
emeryturę z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
-
emeryturę z tytułu wykonywania działalności twórczej lub artystycznej,
-
emeryturę górniczą bez względu na wiek oraz wcześniejszą emeryturę górniczą przyznawaną na nowych zasadach, a także emeryturę w obniżonym wieku z tytułu wykonywania pracy górniczej,
-
emeryturę kolejową.
Omawiane ułatwienia w występowaniu z OFE dotyczą również emerytury nauczycielskiej przyznawanej bez względu na wiek na podstawie Karty Nauczyciela.
Trzeba przypomnieć, że uzyskanie wcześniejszej emerytury przez osoby urodzone w latach 1949 - 1968 możliwe jest wówczas, gdy warunki wymagane do jej przyznania zostaną spełnione. Zasada ta nie dotyczy jedynie emerytury górniczej przyznawanej na nowych zasadach, warunku rozwiązania stosunku pracy koniecznego do przyznania emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek, warunków pozostawania w ubezpieczeniu z tytułu stosunku pracy oraz uzyskania orzeczenia o niezdolności do pracy wymaganych do przyznania emerytury pracowniczej oraz właśnie warunku nieprzystąpienia do OFE (lub wystąpienia z funduszu poprzez złożenie wniosku o przekazanie zgromadzonych tam środków do budżetu państwa).
Od 5 lutego 2009 r. obowiązują przepisy ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepisy te wprowadziły nowe brzmienie art. 183 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym emeryturę w mieszanej wysokości oblicza się także dla osoby ubezpieczonej będącej członkiem OFE, która złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa. W praktyce oznacza to, że emerytura w mieszanej wysokości może być obliczona również kobietom, które wiek emerytalny 60 lat ukończą w latach 2009-2013 nawet wówczas, gdy przystąpiły do OFE, ale występując o emeryturę, wnioskują o przekazanie zgromadzonych tam środków do budżetu państwa. W takiej sytuacji nie przysługuje jednak okresowa kapitałowa.
