Rozwód a OFE. Byli małżonkowie - decydując się na podział wspólnego majątku - mogą uwzględniać przy podziale majątku środki zgromadzone na koncie w otwartym funduszu emerytalnym OFE. Załatwianie wszelkich spraw finansowych, które wciąż łączą byłych małżonków, jest czasochłonne. A o wielu kwestiach byli małżonkowie po prostu nie wiedzą. Jednym z takich trudnych tematów, często owianych niewiedzą, są środki gromadzone przez małżonków w Otwartych Funduszach Emerytalnych.
W myśl art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku wspólnego należą środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego OFE każdego z małżonków, kwoty zgromadzone na OFE stanowią zatem jeden z przedmiotów podziału majątku. Nawet jeśli zaoszczędzone pieniądze w funduszu emerytalnym OFE nie zostało uwzględnione w oficjalnych dokumentach i rozliczeniach sądowych, to pieniądze te można odzyskać. Aż 50 proc. środków zgromadzonych na koncie funduszu emerytalnego OFE powinno doczekać się transferu OFE na konto byłego małżonka, który na przykład znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.
Co mówi prawo?
"Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).
Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:
-
Pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
-
Dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
-
Środki zgromadzone na rachunku Otwartego lub Pracowniczego Funduszu Emerytalnego każdego z małżonków."
( art.31 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego)
Jest to sytuacja wyjątkowo korzystna dla kobiet, które przez długi czas trwania związku nie osiągały dochodów, bo np. wychowywały dziecko. W takiej sytuacji środki zgromadzone na koncie funduszu emerytalnego OFE przez pracującego męża wymagają podziału i przelania połowy składek na rachunek niepracującej małżonki w otwartym funduszu OFE. Połowa składek emerytalnych przypadnie niepracującemu małżonkowi nawet wówczas, gdy nie wniósł on żadnego udziału finansowego do ich wspólnego budżetu. Musi on jednak wcześniej wystąpić do danego funduszu emerytalnego OFE z pismem dotyczącym dokonania wypłaty transferowej. Pismo powinno także zawierać dane potwierdzające prawo tej osoby do otrzymania środków finansowych. Na pieniądze z funduszu emerytalnego OFE trzeba poczekać do trzech miesięcy.
Sprawę można rozwiązać za pośrednictwem sądu, po dostarczeniu wypełnionego i podpisanego formularza oświadczenia klienta funduszu emerytalnego OFE w zakresie małżeńskich stosunków majątkowych oraz umowy o sposobie podziału środków z funduszu emerytalnego OFE. Taka umowa może mieć formę dokumentu sporządzonego i podpisanego przez byłych małżonków (wraz z dokonanym samodzielnie przez nich umownym podziałem majątku wspólnego), prawomocnego postanowienia sądu o podziale majątku wspólnego lub też prawomocnego wyroku sądowego orzekającego rozwód i dzielącego majątek wspólny.
Dokumentację sądową można sporządzić i złożyć samodzielnie lub scedować te czynności np. na doradcę finansowego. Coraz większa liczba firm dokonuje zakupu pakietów opieki prawnej dla swoich pracowników. W ich zakresie można również odnaleźć opcję odzyskiwania składek funduszu emerytalnego OFE oraz porady prawne w tym zakresie.
Co można zrobić, jeśli nie chcemy, by środki mojego funduszu emerytalnego OFE zostały podzielone lub były dziedziczone przez byłego współmałżonka? Najlepsza oczywiście jest ugoda, czyli podpisanie zgodnych oświadczeń o wzajemnym (lub jednostronnym) zrzeczeniu się praw do środków z funduszu emerytalnego OFE. Osoby biorące ślub mogą zapisać takie ustalenia w umowie małżeńskiej.
Pamiętajmy, że o wszelkich zmianach, które zachodzą w naszym życiu, sami musimy informować fundusz emerytalny FE. Pozwoli to na wyjaśnienie bieżących niejasności i zapobiegnie niespodziankom w chwili, kiedy będziemy chcieli (my lub nasze dzieci) z tych środków korzystać.
Dokumenty stanowiące podstawę dokonania podziału środków funduszy emerytalnych OFE z tytułu rozdzielności majątkowej/rozwodu:
-
formularz "Oświadczenie klienta OFE w zakresie małżeńskich stosunków majątkowych" - wypełniony i podpisany przez Klienta
-
umowa o sposobie podziału środków w funduszu emerytalnym OFE, wyrażoną w formie jednego z następujących dokumentów:
- umownego podziału majątku wspólnego dokonanego przez byłych małżonków (dokument sporządzony i podpisany przez byłych współmałżonków),
- prawomocnego postanowienia sądu o podziale majątku wspólnego,
- prawomocnego wyroku sądowego orzekającego rozwód i jednocześnie dzielącego majątek wspólny. -
dokument potwierdzający zmiany ww. oświadczeniu Art. .83 Ustawy ? (np. wyrok sądowy, akt notarialny lub inny dokument orzekający) - oryginał lub kopia poświadczona za zgodność z oryginałem przez notariusza bądź Urząd Gminy bądź Dyrektora Oddziału
Środki zgromadzone na rachunku klienta funduszu emerytalnego OFE do momentu ustanowienia rozdzielności/rozwodu, przypadające współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków, są przekazywane w ramach wypłaty transferowej na rachunek współmałżonka w otwartym funduszu emerytalnym OFE ( art. 126 Ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych).
W sytuacji, gdy małżonek nie wyrazi zgody na dobrowolny podział środków zgromadzonych na jego rachunku w funduszu emerytalnym OFE - klient może zwrócić się do Sądu o podział środków z tytułu wspólności majątkowej małżeńskiej. Zachodzi duże prawdopodobieństwo, iż Sąd przychyli się do takiego wniosku.
